گیربکس اتوماتیک یکی از مهمترین اجزای فنی خودرو است که نقش مستقیمی در کیفیت رانندگی، مصرف سوخت و عملکرد کلی خودرو ایفا میکند. برخلاف تصور بسیاری از افراد، گیربکسهای اتوماتیک تنها یک نوع ندارند، بلکه انواع گیربکس اتوماتیک مختلفی با ساختار، عملکرد و کاربردهای متفاوت در صنعت خودروسازی بهکار میروند.
اگر در آستانه خرید خودرو هستید، قصد تعمیر یا نگهداری بهتر خودروی فعلیتان را دارید، یا صرفاً به دنبال افزایش اطلاعات فنی خود هستید، شناخت دقیق انواع گیربکس اتومات میتواند به تصمیمگیری آگاهانهتر شما کمک کند. در این مقاله، بهصورت کاربردی با رایجترین انواع گیربکسهای اتوماتیک آشنا خواهید شد. گیربکس اتوماتیک سنتی (AT) که ساختاری هیدرولیکی با عملکرد روان و دوام بالا دارد. گیربکس CVT (متغیر پیوسته) که بدون تعویض دنده محسوس و مناسب برای کاهش مصرف سوخت است. گیربکس DCT (دوکلاچه)که با تعویض دندههای بسیار سریع، مناسب خودروهای اسپرت است و گیربکس AMT (نیمهاتوماتیک) که گزینهای اقتصادی با ساختار سادهتر نسبت به سایر مدلها است.
در ادامه، هریک از این انواع گیربکس اتوماتیک در ایران را بهطور دقیق بررسی خواهیم کرد و به مزایا، معایب و کاربردهای آنها خواهیم پرداخت تا بتوانید انتخابی هوشمندانه و متناسب با نیاز خود داشته باشید. مطالعه این راهنما، قدمی مهم برای درک بهتر سیستم انتقال قدرت خودرو و تجربه رانندگی مطمئنتر خواهد بود.
معرفی انواع گیربکس اتوماتیک
به احتمال زیاد شما میدانید که یک گیربکس اتوماتیک چگونه کار میکند اما آیا از انواع آن نیز خبر دارید؟ با توجه به مدلهای مختلف خودروهای گیربکس اتوماتیک که در بازار جهانی وجود دارند، میتوان حدس زد که انواع گیربکس اتوماتیک نیز طیف وسیعی دارند. در ادامه به معرفی انواع گیربکس های اتوماتیک خودرو خواهیم پرداخت:
1. گیربکسهایAMT
عبارت AMT که مخفف Automated Manual Transmission است، به گیربکسهایی اطلاق میشود که عملکردی شبیه به گیربکسهای دندهای دستی دارند. این مدل را میتوان یکی از سادهترین انواع جعبه دنده در میان همتایانش به حساب آورد. در این مدل از جعبه دنده هوشمند خبری از مبدل گشتاور یا پک ست کلاچ نیست، بلکه در AMT فرایند انتقال قدرت به چرخها و همچنین کنترل سرعت به کمک دیسک و صفحه انجام میپذیرد. تفاوتی که این مدل از انواع گیربکس اتوماتیک خودرو با جعبه دنده دستی دارد در این است که در ساختار AMT کلاچ تعبیه نشده است، بلکه سازندگان این مدل از جعبه دنده ها رباتی را در کنار دیسک و صفحه قرار دادهاند که مسئولیت تعویض دنده را بر عهده دارد.
مزایای گیربکس AMT
از مهمترین مزایای این دسته از جعبه دندهها میتوان به مصرف بهینه انرژی در آن اشاره کرد. همچنین با توجه به ساختار ساده این گیربکسها، هزینه سرویس و تعمیر گیربکس اتوماتیک AMT نیز به مراتب از سایر انواع گیربکس های اتوماتیک کمتر خواهد بود.
معایب گیربکسAMT
سرعت پایین تعویض دنده و روان نبودن رانندگی با این مدل از جعبه دندهها از معایب AMT به حساب میآید.
2. گیربکس های AT
یکی از متداولترین انواع گیربکس اتوماتیک خودرو، AT است. در این مدل از گیربکسهای هوشمند دیگر خبری از صفحه و کلاچ نیست. در این مدل بهجای کلاچ، یک کوپلینگ هیدرولیکی یا مبدل گشتاور با کمک تنظیم کننده موتور(ECU) و همچنین مجموعه یا مجموعههایی از چرخ دندههای سیارهای-خورشیدی کار تعویض دنده را انجام میدهند.
نکات مثبت AT
تجربه مطلوب رانندگی
نکات منفی AT
مصرف بالای بنزین و پیوسته نبودن تعویض دنده
3. گیربکسهای CVT
در گیربکهای cvt یا جعبه دنده متغیر پیوسته خبری از چرخ دنده نیست. در این مدل بهجای استفاده از چرخ دندههای فولادی از یک تسمه فلزی یا پلیمری و دو قرقره ورودی و خروجی برای تعویض دنده و کنترل سرعت خودرو استفاده شده است. شرکت نیسان که خود اولین استفاده کننده این مدل از جعبه دنده است، در دو مدل تیانا و جوک خود از جعبه دندههای متغیر پیوسته استفاده کرده است.
به طور کلی در پاسخ به این سوال که در خودروهای ایرانی چه ماشین هایی گیربکس cvt دارند میتوان گفت که سایپا در نسخه اتومات ساینا و کوییک از این مدل از جعبه دندهها استفاده کرده است. برای تعمیر گیربکس cvt حتما از مکانیک متخصص و باتجربه کمک بگیرید.
مزایای گیربکس های CVT
رانندگی با این مدل از انواع گیربکس اتوماتیک روان و پر از آرامش است.
معایب گیربکس های CVT
به دلیل عدم درک تعویض دنده، برای بسیاری از رانندگان استفاده از CVT خسته کننده به حساب میآید.
4. گیربکس های DCT یا DSG (دو کلاچه)
- گیربکس های DCT
گیربکس DCT یا دو کلاچه دیگر نوع از انواع گیربکس اتوماتیک خودرو است. همانطور که از اسم آن هم مشخص میباشد، در این مدل گیربکس از دو دنده استفاده شده است که یکی وظیفه تعویض دنده در بین اعداد زوج و دیگری در بین اعداد فرد را بر عهده دارند. در واقع در این مدل خبری از مبدل گشتاور نیست. تعمیر گیربکس DCT کار هر کسی نیست و حتما به تعمیرگاه گیربکس با سابقه و تجربه مراجعه کنید.
مزایای گیربکس های دو کلاچه
سرعت تعویض دنده در این مدل بالاست.
معایب گیربکس های دو کلاچه
تعویض دنده با سروصدای زیادی همراه است.
- گیربکس DSG
این مدل از جعبه دندههای هوشمند عملکردی شبیه به جعبه دندههای دو کلاچه دارد، با این تفاوت که در DCT تعویض دنده به صورت خشک انجام میگیرد و در DSG برای این کار از روغن گیربکس کمک گرفته میشود. به همین تعویض دنده در این مدل به مراتب نرمتر از DCT هاست.
مزایای DSG
تجربه رانندگی نرم و روان
معایب DSG
نقص این مدل را میتوان نیازمند بودن به تعویض روغن گیربکس در هر 40 هزار کیلومتر دانست.
جدول مقایسه انواع گیربکس اتومات
در این بخش، جدول مقایسهای انواع گیربکس اتوماتیک را قرار دادهایم تا بتوانید راحتتر با انواع مختلف این گیربکسها و ویژگیهای هرکدام آشنا شوید.
نوع گیربکس | نحوه عملکرد | مزایا | معایب | مناسب برای | سطح پیچیدگی و هزینه نگهداری |
---|---|---|---|---|---|
AT (گیربکس اتوماتیک سنتی) | تعویض دنده بهصورت خودکار با استفاده از مبدل گشتاور و سیستم هیدرولیک | عملکرد نرم و قابل اعتماد، مناسب برای رانندگی روزمره | مصرف سوخت نسبتاً بالا، انتقال قدرت کمتر نسبت به برخی مدلها | خودروهای خانوادگی، رانندگی شهری و بینشهری | متوسط |
CVT (گیربکس متغیر پیوسته) | استفاده از پولیها و تسمه برای ایجاد نسبت دنده متغیر و بدون پله | مصرف سوخت پایین، رانندگی روان بدون تغییر محسوس دنده | لذت رانندگی پایینتر، حساسیت به بار زیاد و داغ شدن | خودروهای اقتصادی و شهری | پایین تا متوسط |
DCT و DSG (گیربکس دوکلاچه) | استفاده از دو کلاچ مجزا برای دندههای فرد و زوج برای تعویض سریعتر | شتاب بالا، تعویض دنده بسیار سریع، کارایی بالا | هزینه نگهداری بالا، عملکرد نامناسب در ترافیکهای سنگین | خودروهای اسپرت، رانندگی پرفشار و سرعت بالا | بالا |
AMT (گیربکس نیمهاتوماتیک) | همان گیربکس دستی است که عمل کلاچ و تعویض دنده بهصورت خودکار انجام میشود | هزینه ساخت و نگهداری کمتر، مصرف سوخت مناسب | تعویض دنده با تأخیر و تکان، نرمی کمتر نسبت به سایر گیربکسها | خودروهای اقتصادی، تاکسیها و استفادههای روزمره | پایین |
انواع گیربکس اتوماتیک در ایران
اکنون که با انواع گیربکسهای اتوماتیک و ویژگیهای فنی آنها آشنا شدید، شاید برایتان سؤال باشد که در بازار ایران، کدامیک از این مدلها رایجتر هستند و تجربه استفاده از آنها در خودروهای داخلی و وارداتی چگونه است. با توجه به تنوع گسترده خودروهای دنده اتومات در بازار کشور، مدلهای مختلفی از انواع گیربکس اتوماتیک در ایران یافت میشوند.
در سالهای اخیر، با افزایش تولید و واردات خودروهای اتوماتیک، گیربکسهای زیر بیشترین سهم را در بازار ایران به خود اختصاص دادهاند:
- AT (اتوماتیک سنتی): در خودروهای وارداتی و برخی مدلهای مونتاژ داخل مانند هیوندای، کیا، تیوولی و تندر ۹۰ استفاده شده است. این مدل بهدلیل دوام و قابلیت اطمینان، همچنان محبوب است.
- CVT: در خودروهایی مانند ساینا S اتوماتیک، آریو، برخی مدلهای چری و خودروهای ژاپنی مانند نیسان دیده میشود. این گیربکس بهدلیل مصرف سوخت پایین مورد استقبال رانندگان شهری قرار گرفته است.
- DCT: گیربکس دوکلاچه بیشتر در خودروهای چینی ردهبالا مانند فیدلیتی و برخی مدلهای امویام استفاده میشود. اگرچه تعویض دنده در آن سریعتر است، اما نگهداری آن در شرایط آبوهوایی و ترافیکی ایران کمی چالشبرانگیزتر است.
- AMT: بیشتر در خودروهای اقتصادی داخلی مانند کوییک و ساینا اتوماتیک دیده میشود. این گیربکس گزینهای مقرونبهصرفه برای رانندگانیست که به دنبال راحتی گیربکس اتوماتیک با هزینه پایین هستند.
- اگر بهدنبال خدمات حرفهای تعمیر گیربکس اتوماتیک در کرج هستید، تیم ما با تجربه و تجهیزات تخصصی آمادهی ارائهی بهترین خدمات به شماست.
نتیجه گیری
در این نوشته با انواع گیربکس اتوماتیک AMT، AT، CVT، DCT و DSG آشنا شدیم و به اختصار عملکرد هریک را بررسی کرده و برخی از معایب و مزایای آنها را برشمردیم. اما آیا با این اطلاعات اندک میتوانیم به این سوال پاسخ دهیم که چگونه بفهمیم گیربکس اتومات سالمه؟ پاسخ به این سوال منفی است. فراموش نکنید که تشخیص سلامت گیربکس و انجام سرویسها و تعمیرات آن باید توسط متخصص این امر انجام شود.
تعمیرگاه تخصصی خشنودی همانجایی است که به کمک نیروهای آموزش دیده و زبده خود میتواند شما را از عیوب موجود در گیربکس خودرویتان مطلع کند و انواع گیربکس های اتوماتیک خودرو را با ضمانتنامه کتبی یکساله سرویس و تعمیر نماید. جهت دریافت مشاوره و تعمیر گیربکس اتوماتیک خودرو خود با شماره 09362857660 تماس بگیرید.