از مهم ترین قطعات و بخش های گیربکس اتومات، توربین آن می باشد. خرابی توربین گیربکس اتومات می تواند روی فرآیند انتقال نیرو از موتور به گیربکس اثر بگذارد و در نهایت روند مربوط به حرکت و شتاب ماشین را مختل سازد. این که با علائم خرابی توربین گیربکس اتومات آشنا باشید، سبب می شود تا حد زیادی از هزینه مربوط به تعمیر گیربکس اتوماتیک کاهش پیدا کند که در نهایت باید گفت این موضوع به نفع شماست.
در این مقاله، به بررسی علائم خرابی توربین گیربکس اتوماتیک می پردازیم و راهکارهایی برای پیشگیری و رفع این مشکلات ارائه می دهیم. به طور کلی اگر علاوه بر نشانههای توربین، سایر علائم خرابی گیربکس اتوماتیک را هم مشاهده کردید، بهتر است بررسی کاملتری انجام شود.
توربین گیربکس اتومات (تورک کانورتر) چیست و چه وظیفهای دارد؟
توربین گیربکس اتوماتیک که با نام تورک کانورتر یا مبدل گشتاور هم شناخته میشود، قطعهای است که نیروی موتور را بهصورت نرم و پیوسته به گیربکس منتقل میکند. به زبان ساده، توربین کمک میکند خودرو از حالت سکون تا حرکت و شتابگیری، بدون ضربه و خاموش کردن موتور جلو برود.
وقتی در عملکرد توربین اختلال ایجاد میشود، معمولاً اولین چیزی که به هم میریزد نرمی حرکت و کیفیت انتقال نیرو است؛ یعنی یا شتاب کم میشود، یا خودرو میلرزد، یا دور موتور بالا میرود اما حرکت آنطور که باید انجام نمیشود.
اجزای توربین گیربکس اتومات و نقش هر بخش در خرابی
شناخت اجزای اصلی توربین کمک میکند بفهمید چرا بعضی علائم دقیقاً در یک سرعت یا یک شرایط خاص بیشتر دیده میشوند.
پروانه پمپ، توربین و استاتور؛ خرابی هرکدام چه علائمی ایجاد میکند؟
پمپ (Impeller): به موتور متصل است و روغن را با فشار به گردش درمیآورد. اگر آسیب ببیند، معمولاً ضعف در شروع حرکت و افت شتاب بیشتر حس میشود.
توربین (Turbine): نیرو را از جریان روغن میگیرد و به گیربکس میدهد. خرابی این بخش بیشتر خودش را با لغزش و کم شدن کشش نشان میدهد.
استاتور (Stator): جریان روغن را هدایت میکند تا گشتاور بهتر منتقل شود. اگر مشکل داشته باشد، خودرو در سربالایی یا تحت بار، زودتر کم میآورد و مصرف سوخت بالا میرود.
کلاچ قفلشونده توربین (Lock-up / TCC) و ارتباط آن با لرزش و شادر
در سرعتهای مشخص (معمولاً در حرکت یکنواخت)، کلاچ قفلشونده توربین فعال میشود تا لغزش کاهش یابد و انتقال نیرو مستقیمتر شود. اگر این بخش درست عمل نکند، ممکن است خودرو در سرعتهای ثابت یا هنگام قفل شدن کلاچ، حالت لرزش ریز و پشتسرهم (که بعضیها به آن شادر میگویند) را تجربه کند؛ چیزی شبیه لرزش خفیف در حرکت یکنواخت.
بررسی علائم خرابی توربین گیربکس اتومات
نشانه های خرابی توربین گیربکس اتومات را جدی بگیرید؛ چرا که باید گفت این نشانه ها کلید حفظ سلامت این قطعه در گیربکس اتومات می باشد. در ادامه، به بررسی دقیق تر علائم هشداردهنده می پردازیم.
لرزشهای غیرعادی
اگر در هنگام شتابگیری، تعویض دنده یا در سرعتهای خاص، لرزشهای غیرعادی در خودرو احساس می کنید، باید گفت این لرزشها می توانند در پی خرابی توربین گیربکس اتفاق بیفتند. اگرچه لرزشها ممکن است در ابتدا خفیف باشند، اما بی توجهی به آنها می تواند منجر به تشدید مشکل و آسیب های جدی تر شود.
صداهای ناهنجار
صداهای غیرعادی مانند صدای زوزه، سوت یا تقتق از گیربکس می توانند نشان دهنده وجود مشکل در توربین یا سایر اجزای گیربکس باشند. بنابراین هرگونه صدای غیرعادی را جدی بگیرید و برای بررسی دقیق تر به یک متخصص مراجعه کنید.
تاخیر در تعویض دنده
اگر به هنگام تعویض دنده در عملکرد گیربکس مکثی حس کردید، باید گفت این مشکل ممکن است در پی خرابی توربین یا سایر اجزای گیربکس رخ دهد. در واقع تاخیر در تعویض دنده می تواند منجر به کاهش شتاب خودرو، افزایش مصرف سوخت و حتی آسیب به گیربکس شود.
لغزش دنده
اگر به هنگام شتابگیری احساس می کنید که دور موتور بالا می رود اما خودرو شتاب نمی گیرد به خرابی توربین گیربکس اتوماتیک، شک کنید. در واقع این مشکل می تواند نشانه ای از لغزش دنده باشد که به دلیل خرابی توربین یا سایر اجزای گیربکس رخ می دهد. افزایش مصرف سوخت، کاهش قدرت خودرو و آسیب به گیربکس مشکلاتی هستند که در پی لغزش دنده ممکن است با آن ها مواجه شوید.
بوی سوختگی
بوی سوختگی از گیربکس اتوماتیک می تواند نشان دهنده گرم شدن بیش از حد روغن گیربکس باشد که ممکن است به دلیل خرابی توربین یا سایر اجزای گیربکس رخ دهد. به این نکته توجه کنید که گرم شدن بیش از حد روغن گیربکس می تواند منجر به آسیب جدی به جعبهدنده شود.
نشانههای کمتر گفتهشده خرابی توربین گیربکس اتومات
گاهی خرابی توربین گیربکس اتومات با علائمی خودش را نشان میدهد که خیلیها آن را با مشکلات دیگر اشتباه میگیرند. توجه به این موارد باعث میشود زودتر به اصل ماجرا برسید.
تغییرات ناگهانی دور موتور (RPM) بدون شتابگیری
اگر در یک بازه مشخص از سرعت، ناگهان دور موتور بالا میرود یا بالا و پایین میشود اما شتاب خودرو متناسب نیست، میتواند نشانه ضعف در انتقال نیرو باشد. این حالت معمولاً در سربالایی، سبقت یا زمانی که خودرو زیر بار قرار میگیرد واضحتر میشود.
داغ شدن گیربکس اتومات و علائم روغن سوخته
غیر از بوی سوختگی، نشانههای دیگری هم هست که به شما میگوید دما از کنترل خارج شده؛ مثل:
سنگین شدن حرکت خودرو بعد از مدتی رانندگی
افت شتاب در ترافیک یا سربالایی
بدتر شدن عملکرد بعد از گرم شدن خودرو
اگر این حالتها تکرار شوند، بهتر است پیش از ایجاد آسیبهای بیشتر، سیستم خنککاری و وضعیت توربین بررسی شود.
نشتی روغن توربین گیربکس اتومات (خصوصاً پشت پمپ)
اگر زیر خودرو (بهخصوص بخش جلوی گیربکس) نشتی روغن دارید یا سطح روغن گیربکس مدام کم میشود، این موضوع میتواند به ناحیه اتصال و آببندی مرتبط باشد. ادامه رانندگی با روغن کم، خیلی سریع خرابی را شدیدتر میکند.
تیره شدن روغن گیربکس و وجود براده فلزی در روغن ATF
وقتی روغن گیربکس تیره، کدر یا بیش از حد بدبو میشود، یعنی روغن کیفیت خودش را از دست داده یا در سیستم آلودگی وجود دارد. همچنین اگر در زمان سرویس، براده فلزی در روغن یا آهنربای کارتل دیده شود، زنگ خطر جدی است و باید منبع سایش (از جمله توربین و اجزای مرتبط) بررسی شود.
روشن شدن چراغ SNOW و ارتباط آن با خرابی توربین
در برخی خودروها، روشن شدن چراغهایی مثل SNOW (یا وارد شدن خودرو به حالت محدود) میتواند به خطاهای کنترلی مرتبط باشد. همیشه معنایش خرابی توربین نیست، اما وقتی همراه با لرزش، تاخیر تعویض دنده یا افت شتاب رخ دهد، احتمال درگیری بخشهای مرتبط با تورک کانورتر و کنترل فشار بیشتر میشود.
دلایل خرابی توربین گیربکس اتوماتیک
با شناخت دلایل خرابی توربین گیربکس اتوماتیک، می توانید با اتخاذ تدابیر لازم، از بروز این مشکل پرهزینه جلوگیری کنید و به نوعی عمر گیربکس خودروی خود را افزایش دهید. در ادامه، به بررسی مهم ترین عواملی که میتوانند منجر به خرابی این قطعه در گیربکس اتوماتیک شوند، خواهیم پرداخت.
فرسایش طبیعی: توربین گیربکس اتوماتیک، مانند هر قطعه مکانیکی دیگری، در اثر استفاده مکرر و گذشت زمان دچار فرسایش می شود. این فرسایش می تواند منجر به کاهش کارایی توربین و در نهایت خرابی آن گردد.
گرمای بیش از حد: گرمای بیش از حد برای توربین گیربکس اتوماتیک بسیار مضر است. این گرما می تواند ناشی از عوامل مختلفی مانند رانندگی در ترافیک سنگین، بکسل کردن بارهای سنگین، رانندگی در سربالایی های طولانی و نقص در سیستم خنککننده گیربکس باشد. باید گفت گرمای بیش از حد می تواند منجر به آسیب به کاسه نمدها، یاتاقانها و سایر اجزای توربین شود.
آلودگی روغن گیربکس: روغن گیربکس نقش حیاتی در روانکاری و خنک کردن اجزای گیربکس، از جمله توربین، ایفا می کند. آلودگی روغن گیربکس با ذرات فلزی، گرد و غبار و سایر آلاینده ها می تواند منجر به سایش زودرس توربین و سایر اجزای گیربکس شود.
صدمه دیدن مهر موم توربین: یکی از نشانه های صدمه دیدن مهر و موم توربین روغن ریزی است. در پی این اتفاق توربین توانایی انتقال قدرت به صورت یکنواخت از موتور به گیربکس را نخواهد داشت. در نهایت این موضوع سبب گرمای بیش از اندازه و لغزش خواهد شد.
آسیب شیر برقی کلاچ توربین: شیر برقی یک جز الکترونیکی بوده که در اندازه گیری فشار سیال و تنظیم میزان روغن دریافتی از کلاچ ایفای نقش می کند. در صورت آسیب دیدن شیر برقی، اندازه گیری دقیق میزان روغن مورد نیاز ممکن نبوده و این موضوع سبب می شود تا به سیال فشاری غیر طبیعی وارد گردد. نتیجه تمامی این اتقاقات رفتار های نا مظم مثل گاز ضعیف و خاموش شدن موتور می باشد.
تفاوت علائم خرابی توربین گیربکس اتومات با خرابی خود گیربکس
خیلی وقتها کاربر بین خرابی توربین گیربکس اتومات و خرابیهای داخلی گیربکس دچار تردید میشود. یک راه ساده برای نزدیک شدن به تشخیص این است که ببینید مشکل بیشتر مربوط به انتقال نیرو و لغزش است یا ضربه و درگیری دندهها.
برای اینکه ذهنتان منظمتر شود، این چند نکته را در نظر بگیرید:
اگر دور موتور بالا میرود اما شتاب کم است یا خودرو زیر بار کم میآورد، احتمال درگیری توربین و لغزش بیشتر میشود.
اگر لرزش ریز در سرعت ثابت دارید (خصوصاً وقتی خودرو روی یک سرعت یکنواخت حرکت میکند)، میتواند به کلاچ قفلشونده توربین مرتبط باشد.
اگر ضربه شدید و واضح در تعویض دندهها حس میکنید یا دندهها درست درگیر نمیشوند، بیشتر باید به بخشهای داخلی گیربکس هم شک کرد.
اگر مشکل با گرم شدن خودرو بدتر میشود، هم میتواند از توربین باشد هم از سایر بخشها؛ به همین دلیل بررسی تخصصی لازم است.
نحوه تست خرابی توربین گیربکس اتوماتیک
تشخیص خرابی توربین انواع گیربکس اتوماتیک نیازمند تخصص و ابزارهای خاص است. با این حال، شما می توانید با انجام چند تست ساده، از سلامت توربین گیربکس خود اطمینان حاصل کنید و در صورت لزوم، به یک تعمیرکار متخصص مراجعه نمایید. در ادامه، به بررسی روشهای تست خرابی توربین گیربکس اتوماتیک می پردازیم.
این روش، یک تست توربین گیربکس اتوماتیک ساده است که فقط دید اولیه به شما میدهد و جای بررسی تخصصی را نمیگیرد.
برای تست توربین گیربکس اتومات و به نحوی اطمینان یافتن از نبود علایم خرابی گیربکس اتوماتیک، ابتدا خودرو را روشننمایید و دنده را روی یک قرار دهید. سپس با پدال ترمز و گاز تا انتها به صورت همزمان بفشارید. در واقع با انجام این مراحل دور موتور حداکثر باید به ۲۰۰۰ دور در دقیقه برسد که در غیر این صورت توربین گیربکس ضعیف عمل کرده و نیاز به بررسی دارد. در واقع اگر این که چگونه بفهمیم گیربکس اتومات سالمه سوال شما هم هست، انجام تست بالا به شما توصیه خواهد شد.
روشهای تشخیص خرابی توربین گیربکس اتومات در تعمیرگاه
در تعمیرگاه، بررسی فقط به تست ساده محدود نمیشود و معمولاً چند بررسی کنار هم انجام میشود تا علت دقیق مشخص شود.
دیاگ و بررسی خطاهای مرتبط با توربین و TCC
با دستگاه دیاگ، خطاهای مربوط به عملکرد کلاچ قفلشونده توربین (TCC) و بعضی خطاهای فشار و لغزش قابل بررسی است. این مرحله کمک میکند بفهمیم مشکل از فرمانهای کنترلی است یا از بخش مکانیکی.
تست فشار روغن گیربکس و بررسی عملکرد توربین
فشار روغن اگر درست نباشد، توربین و مجموعههای داخلی گیربکس نمیتوانند رفتار طبیعی داشته باشند. تست فشار کمک میکند مشخص شود آیا فشار پایین/بالا باعث علائم شده یا یک خرابی مکانیکی در توربین وجود دارد.
بررسی کیفیت روغن ATF و نشانههای آلودگی
رنگ، بو، و وجود براده در روغن، اطلاعات زیادی میدهد. خیلی وقتها همین بررسی نشان میدهد مشکل به سمت سایش یا داغی شدید رفته و باید سریعتر اقدام شود.
اقدامات لازم برای تعمیر خرابی توربین گیربکس اتوماتیک
در هنگام مواجه با علائم خرابی توربین گیربکس اتوماتیک، اقدام به موقع و صحیح می تواند از تشدید مشکل و آسیب های جدی تر جلوگیری کند. در این بخش، به بررسی اقدامات لازم برای تعمیر خرابی توربین گیربکس اتوماتیک می پردازیم.
مراجعه به تعمیرکار متخصص
اولین و مهم ترین قدم در صورت مشاهده علائم خرابی توربین گیربکس اتوماتیک، مراجعه به یک تعمیرکار متخصص در این حوزه است. در واقع تعمیرکار می تواند با استفاده از دانش فنی و ابزارهای تخصصی، مشکل را به درستی تشخیص و راهکار مناسب را برای رفع آن ارائه دهد.
اگر ساکن البرز هستید و به خدمات تعمیر گیربکس اتوماتیک در کرج نیاز دارید، میتوانید برای هماهنگی و مشاوره اقدام کنید.
تشخیص دقیق مشکل
تعمیرکار با استفاده از روش های مختلفی مانند تست رانندگی، تست فشار روغن گیربکس و تست استال، مشکل توربین را تشخیص می دهد. همانطور که گفتیم، تشخیص دقیق مشکل، اولین گام در جهت تعمیر صحیح و موثر است.
تعمیر یا تعویض توربین
در بسیاری از موارد، تعمیر توربین گیربکس اتوماتیک با بازسازی و رفع نشتی انجام میشود و فقط در خرابیهای شدیدتر سراغ تعویض میرویم.
بسته به نوع و شدت خرابی توربین گیربکس اتوماتیک، تعمیرکار ممکن است تصمیم به تعمیر یا تعویض توربین بگیرد. در واقع برخی موارد مثل خرابی های جزئی مانند نشت روغن یا خرابی کاسه نمد می توانند با تعمیر برطرف شوند. اما در صورت آسیب دیدن جدی پره ها یا سایر اجزای داخلی توربین، تعویض آن ها امری ضروری می باشد.
گاهی تعویض توربین گیربکس تنها راه مطمئن برای برگشت عملکرد طبیعی است.
تعویض روغن و فیلتر گیربکس
در بسیاری از موارد، تعویض روغن و فیلتر گیربکس پس از تعمیر یا تعویض توربین توصیه می شود. این کار به حذف ذرات فلزی و سایر آلایندهها از روغن گیربکس کمک کرده و از آسیب مجدد به توربین جلوگیری میکند.
تست مجدد گیربکس
پس از انجام تعمیرات، تعمیرکار گیربکس را مجدداً تست می کند تا از عملکرد صحیح آن اطمینان حاصل نماید. در واقع در چنین شرایطی در صورت عدم رفع کامل مشکل، تعمیرکار اقدامات لازم را برای رفع کامل مشکل انجام می دهد.
هزینه تعمیر خرابی توربین گیربکس اتومات به چه عواملی بستگی دارد؟
هزینه خرابی توربین گیربکس اتومات یک عدد ثابت نیست و به چند عامل مهم بستگی دارد. معمولاً این موارد بیشترین تاثیر را دارند:
مدل خودرو و نوع گیربکس اتوماتیک
شدت خرابی توربین (آببندی و کاسهنمد با آسیب پرهها یکی نیست)
ایجاد آسیبهای ثانویه (مثلاً رانندگی طولانی با مشکل، هزینه را بالا میبرد)
نیاز به تعویض قطعه یا بازسازی
هزینه روغن، فیلتر و سرویسهای جانبی
برای اینکه برآورد دقیقی از هزینه تعمیر گیربکس اتوماتیک داشته باشید، باید نتیجه عیبیابی مشخص شود تا تصمیم تعمیر یا تعویض درست گرفته شود. به همین دلیل بهترین کار این است که بعد از تشخیص دقیق، برآورد هزینه انجام شود تا تصمیم تعمیر یا تعویض منطقی باشد.
پیشگیری از خرابی توربین گیربکس اتومات؛ نکات نگهداری و رانندگی صحیح
پیشگیری همیشه کمهزینهتر از تعمیر است، مخصوصاً وقتی موضوع خرابی توربین گیربکس اتومات باشد. اگر روغن دیر تعویض شود یا کیفیت آن افت کند، فشار و دما بالا میرود و سایش زیاد میشود. بهتر است:
سرویس روغن و فیلتر را طبق توصیه سازنده انجام دهید.
اگر رانندگی شما ترافیکی/سنگین است، زمان سرویس را سختگیرانهتر در نظر بگیرید.
هر بار سرویس، رنگ و بوی روغن هم بررسی شود.
در ترافیک سنگین، از گاز دادنهای پیدرپی و حرکتهای تند و ترمزهای ناگهانی پرهیز کنید.
در سربالاییهای طولانی، اگر خودرو توانایی دارد، با سرعت یکنواخت و فشار منطقی حرکت کنید تا دما بالا نرود.
بکسل سنگین و شتابگیریهای شدید، فشار زیادی به تورک کانورتر وارد میکند.
جمع بندی
در صورت مشاهده علائم خرابی توربین گیربکس اتومات باید در اسرع وقت به تعمیرکار حرفه و با نجربه مانند تعمیرکاران ماهر تعمیرگاه تخصصی خشنودی مراجعه کنید. در واقع، توربین جز قطعات حیاتی و بسیار مهم گیربکس حساب می شود و خرابی آن می تواند هزینه های بسیاری را در پی داشته باشد. همچنین باید گفت علاوه بر بار مالی، خرابی توربین گیربکس اتومات، عملکرد خودرو را نیز تحت تاثیر قرار خواهد داد.
سوالات متداول خرابی توربین گیربکس اتومات
1-آیا با تعویض روغن، علائم خرابی توربین گیربکس اتومات برطرف میشود؟
اگر مشکل در مراحل ابتدایی باشد و علت اصلی کثیفی یا افت کیفیت روغن باشد، تعویض روغن و فیلتر میتواند علائم را کمتر کند. اما اگر توربین دچار آسیب داخلی، لغزش شدید یا خرابی کلاچ قفلشونده شده باشد، معمولاً فقط با روغن حل نمیشود و نیاز به بررسی تخصصی دارید.
2-آیا میتوان با توربین گیربکس اتومات خراب رانندگی کرد؟
رانندگی با توربین مشکلدار ریسک بالایی دارد. چون لغزش و داغ شدن روغن میتواند به مرور به بخشهای دیگر گیربکس هم آسیب بزند و هزینه را چند برابر کند. اگر علائم واضح است (لغزش، تاخیر، بوی سوختگی، لرزش شدید)، بهتر است سریعتر بررسی انجام شود.
3-آیا هر لرزشی در خودرو یعنی خرابی توربین گیربکس اتومات؟
نه. لرزش میتواند از مواردی مثل دسته موتور، پلوس، لاستیکها یا حتی احتراق موتور هم باشد. اما اگر لرزش همزمان با تغییر دنده، شتابگیری یا سرعتهای ثابت مشخص رخ میدهد، احتمال درگیری توربین یا کلاچ قفلشونده بیشتر میشود و ارزش بررسی دارد.